درس بيست و نهم 3 - مرثيه‌سرايى يكى ديگر از مهم‌ترين زمينه‌هايى كه شاعران شيعى به‌طور گسترده دربارهء آن به سخن‌سرايى و شعر پرداخته‌اند ، يادآورى مصيبت خاندان پيامبر و مرثيه‌سرايى براى شهدا و كشتگان آنان است ، كه اين زمينه بعد از شهادت امام حسين عليه السّلام در سال 61 ه . به‌وجود آمد . در اين‌باره در دو بخش مىتوان به گفت‌وگو و بررسى پرداخت : الف ) مراثى امام حسين عليه السّلام و ساير شهيدان كربلا از آغاز اسلام مصيبتى بزرگ‌تر و دردناك‌تر از حادثه كربلا در تاريخ اسلام رخ نداده است و پس از گذشت هزار و چهارصد سال ، هنوز بزرگ‌ترين تأثير را در قلوب مؤمنان و دوستداران خاندان پيامبر دارد و از آن زمان هركس محبت اهل‌بيت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله را داشته و توانايى شعر گفتن را داشت ، در اين‌باره شعر گفته است . بيشترين اشعار در مورد حادثهء كربلا ، پس از پايان قرن نخست هجرى و آغاز سستى بنى اميه سروده شده است ؛ چنان‌كه ابو الفرج اصفهانى مىگويد : « بسيارى از شاعران متاخر در رثاى امام حسين عليه السّلام شعر گفته‌اند كه به سبب درازى سخن ما متعرض اشعار آنها نمىشويم ؛ اما شعراى متقدم دوران بنى اميه به سبب سخت‌گيرى اختناق بنى اميه ، كمتر در مصيبت امام حسين عليه السّلام مرثيه‌سرايى كرده‌اند » « 1 » ؛ چنان‌كه عبيد الله بن حر به جهت سرودن مرثيه درباره امام حسين عليه السّلام بوسيلهء ابن زياد مورد پيگرد قرار گرفت و مجبور به فرار شد . « 2 » البته اشعار زيادى در قرن نخست هجرى در مصيبت سيد الشهداء عليه السّلام گفته شده است ؛ ولى حجم آنها نسبت به اشعارى كه از قرن دوم به‌بعد سروده شده ، اندك است .

--> ( 1 ) . مقاتل الطالبين ، منشورات الشريف الرضى ، ط الثانيه ، 1416 - 1374 ، ص 121 . ( 2 ) . ابى مخنف . مقتل الحسين عليه السّلام ، تحقيق . حسن غفارى ، قم ، چاپ دوم ، 1364 ، ص 245 .